Gastritis

Omschrijving

maagontstekingEen maagontsteking is een ontsteking van het slijmvlies van de maag. De maag kan aanzien worden als een gespierde zak alwaar het voedsel middels de zuurproductie gedeeltelijk verteerd wordt, vooraleer het in de dundarm terecht komt.

Oorzaak

Een maagontsteking kent verschillende oorzaken:

  • allerlei medicatie zoals aspirine, corticosteroïden, serotonine re-uptake inhibitorenbifosfonaten, kalk en ontstekingsremmers
  • maagspasmen
  • zure voeding (zoals citrusvruchten en snoepgoed)
  • Wegvallen van de prostaglandine beschermlaag tegen maagzuur  bij een uitval van het parasympatisch zenuwstelsel
  • een vertraagde maaglediging
  •  type 1 en type 4 overgevoeligheidsreactie
  • consumptie van schelp-, week- en  schaaldieren die rijk zijn aan gifstoffen
  • infectie meestal met virussen en in mindere mate met bacteriën (escherichia coli, campylobacter jejuni, shigella, salmonella typhi, yersinia enterocolitica, vibrio cholerae, clostridium difficile, listeria monocytogenesHelicobacter pylori ) en parasieten (entamoeba histolytica, giardia lambli)

De meest frequente infectieuze verwekkers zijn norovirus bij volwassenen en rotavirus bij kinderen. Infectie kan gebeuren door consumptie van besmet, onvoldoende verhit voedsel/ water of handcontact met een besmette patiënt. Kiemen uit de stoelgang komen immers bij het afvegen na het maken van stoelgang op de handen terecht, zeker als men onvoldoende de handen wast. Infectie komt meer voor bij verblijf in het buitenland, werken op een kinderdagverblijf of bij een verhoogde gevoeligheid voor infecties. Tot deze groep behoren ook diegenen die geen rotavirus vaccinatie kregen. Verder zullen ook kiemen die infecties van de bovenste luchtwegen geven,  doorgeslikt worden en zo een maagontsteing veroorzaken, hoewel het maagzuur  de meeste kimen op tijd doodt.





 

Symptomen

Een maagontsteking gaat gepaard met:

  • maagpijn die zich situeert ter hoogte van de navel  tot aan het onderste punt van het borstbeen
  • misselijkheid en braken
  • maagspasmen
  • vertraagde maaglediging
  • een tekort aan vitamine B12 daar de maag instaat voor de aanmaak van "intrinsic factor" die instaat voor de absorptie van deze vitamine
  • een bloeding die zich ook kan uiten in bloedbraken en zwarte stoelgang

  • reflux door niet meer functioneren van de poort russen slokdarm en maag

  • ontsteking van het bukvlies

  • ontsteking van de dundarm

Een maagontsteking kan chronisch worden daar het geproduceerde maagzuur dat ook in gezonde omstandigheden aangemaakt wordt de maag verder aantast. Een chronische maagontsteking kan leiden tot een maagzweer of  maagkanker.

 

Onderzoekingen

Een maagontsteking wordt vastgesteld door het drukpijnlijk bevoelen van de buik rondom en boven de navel. Om de ernst en de oorzaak van de maagontsteking te evalueren kan men overgaan tot:

  • het bevoelen van de buik om dundarmontsteking op te sporen
  • het meten van de lichaamstemperatuur om infectie op te sporen
  • het beluisteren van de buik met de stethoscoop om maagspasmen op te sporen
  • onderzoek van het buikvlies
  • het meten van de bloeddruk en het meten van het hartritme, het inspecteren van het kleur van het oog- en en mondslijmvlies om bloeding op te sporen

Bij twijfel over de aanwezigheid van een maagontsteking, bij zich herhalende of ernstige maagontstekingen kan het nuttig zijn een gastroscopie uit voeren. Men kan dan tegelijk zien of er geen maagkanker of maagzweer aanwezig is. Hierbij gebeurt dan vaak ook een anatomo-pathologisch onderzoek van een biopt van de maag voor het opsporen van de helicobacter pylori. Andere nuttige onderzoekingen zijn een bloedonderzoek voor het opsporen van helicobacter pylori, bloeding, onsteking, vitamine B12 tekort en een verhogde gevoeligheid voor infecties.

 

Aanpak

Uiteraard dient de oorzaak behandeld te worden. Voedings- en levensstijladviezen zijn daarbij algemeen geldig:

  • geen gebruik van sigaretten
  • geen gebruik van alcohol
  • geen cafeïne (zoals in koffie, cola en thee)
  • geen zure voeding (zoals in citrusvruchten of snoepgoed)
  • geen gasrijke voeding (ajuin, kruiden, bruisende dranken)
  • geen vetrijke voeding, geen rauwkost, geen zetmeelrijke voeding (zoals brood en pasta)
  • geen vezelrijke voeding (groenten en fruit)
  • geen zuivelproducten

Bij een infectie zijn over het algemeen geen antibiotica vereist. Het antibioticum azithromycine kan gedurende 3 dagen gegeven worden in geval van:

  • koorts hoger dan 39°
  • langer dan 1 week ziek zijn
  • lichte deshydratatie
  • verhoogde gevoeligheid voor infecties

 Men spreekt van een verhoogde gevoeligheid voor infecties bij:

  • kinderen jonger dan 1 jaar
  • 65 plussers
  • zwangerschap
  • HIV, diabetes mellitus, nierfalen, leverfalen, een tekort aan witte bloedcellen, een verwijderde milt

  • patiënten die een of ander implantaat hebben
  • bepaalde  behandelingen zolas corticosteroïden en chemotherapie

In sommige gevallen zijn echter zwaardere antibiotica ciprofloxacine gedurende 3 dagen vereist. Dit is het geval bij:

  • optreden van de maagontsteking  tijdens of na een exotische reis
  • zware deshydratatie

Deze laatste soort van antibiotica zijn nogal berucht om op hun beurt eveneens darmontsteking te geven en daarom wordt geadviseerd deze kuur steevast te combineren met een superdosis aan darmflora herstellende darmbacteriën zoals saccharomyces boulardii.

De maagontsteking zelf kan behandeld worden met antacida zoals algedraat en magnesiumhydroxide na de maaltijd en voor het slapen gaan dewelke het maagzuur gaan binden. Dit wordt dan meestal gecombineerd met een H2 -antihistaminicum ranitidine voor de maaltijd, dewelke de maagzuurproductie afremt.

Als dat niet werkt of als het gaat om een ernstige maagontsteking dienen protonpompinhibitoren zoals omeprazole toegediend te worden. Zij vermineren de maagzuurproductie.  Bij stoppen van deze medicatie ontstaat dan ook vaak een compensatoire hypersecretie van zuur in de maag, wat opnieuw een maagontsteking kan veroorzaken. Deze vicieuze cirkel geeft dan ook vele patiënten de valse indruk dat de medicatie levenslang genomen dient te worden. Daarom is het best het medicijn af te bouwen door week na week 1 dagdosis per week meer over te slaan. In de afbouwperiode is het gebruik van antacida billijk.

 

 



 

Preventie

Bij een infectieuze maagontsteking dienen de handen goed gewassen te worden, aangezien uit het braaksel kiemen kunnen blijven plakken aan de handen en zodoende via intiem contact kunnen overgedragen worden aan anderen.

Er bestaat een rotavirusvaccin. Dit vaccin zit in het standaardpakket van vaccinaties die door overheidsrinstellingen worden aangeboden aan jonge kinderen. Vaccinatie bij volwassen heeft geen zin, daar deze verwekkers sowieso niet voorkomen bij volwassenen.